Blaise Pascal: roulette ntwahonan ho tetesɛm
Akontaabufoɔ a wɔtaa ka sɛ ɔno na ɔyɛɛ ntwahonan no, nanso na ɔrebɔ mmɔden ayɛ adeɛ foforɔ koraa.

Pascal (1623–1662) yɛɛ afidie a ɛkɔ so daa a ahoɔden mfi baabiara ho nhwehwɛmu wɔ 1650 mfeɛ no mu. Ntwahonan a ɛkyini a ɛnnom biribiara a wɔde ma no no betumi ayɛ roulette rotor no nananom mu baako; nanso eyi yɛ atetesɛm, ɛnyɛ nkrataa so adansedie.
Akontaabufoɔ no
Blaise Pascal yɛɛ nkontaabu afidie a ɛyɛ adwuma ne nkyɛn bere a na wadi mfeɛ dunkron, ɔkyerɛɛ projective geometry mu nsɛm bere a na ɔyɛ abrantɛ, ɔyɛɛ nhyɛsoɔ ne baabi a hwee nni mu ho fapem adwuma, na wɔ 1654 mu, wɔ nkrataa a ɔne Pierre de Fermat kyerɛɛ mu no, ɔbuaa “nkyekyɛmu asɛmmisa” (problem of points) no: sɛdeɛ wɔbɛkyɛ sika a wɔde ato agorɔ a ɛgyinaeɛ ntɛm mu no pɛpɛɛpɛ. Wɔn mmuaeɛ no, sɛ wɔnkyɛ no sɛdeɛ agorɔfoɔ biara hokwanakontaabuHokwanHokwan a biribi bɛba, firi 0 kɔsi 1 anaa 0% kɔsi 100%. Nɔma baako: 1/37 = 2.70%.Kenkan ne nyinaa → a anka ɔbɛdi nkonim sɛ agorɔ no kɔɔ so a, ne boɔ a wɔhwɛ kwanakontaabuBoɔ a wɔhwɛ kwanNsunsuansoɔ mfinimfini boɔ wɔ bɛt biara so wɔ bere tenten mu. Bɛt sika no −1/37 wɔ Yuropu bɛt biara a ɛyɛ daa deɛ so.Kenkan ne nyinaa → no fiase. EV nkontaabu biara a ɛwɔ saa wɛbsaet yi so fi saa nkrataa no mu.

Blaise Pascal roulette afidie bi wɔ hɔ anaa?
Wɔ 1650 mfeɛ no mfinimfini no, Pascal yɛɛ afidie a ɛkɔ so daa ho adwuma, na wɔka sɛ ɔyɛɛ ntwahonan bi a ne mu duru kari pɛ a ɛkyinii bere tenten a ɛnnom biribiara. Asɛm a ɛka sɛ saa ntwahonan yi na ɛbɛyɛɛ roulette rotornneɛma a wɔde diRotorNtwahonan no fa a ɛkyini a ntokuru no wɔ so.Kenkan ne nyinaa → no, abakɔsɛm nwoma pii ka bio, nanso fiase nkrataa no mu biara nkyerɛ. Ɛbetumi aba sɛ nsuo hyeɛ nkuro mu kasino wuranom wɔ afeha a ɛtɔ so 18 mu de saa din no tuu adwuma no ho dawuro. Nanso nhwehwɛmu dan no rennye nto mu wɔ adansedie a ɛwɔ hɔ no so.
Hokwan, wɔ ne kasa ne yɛn kasa mu
Nkrataa a ɛfiri 1654 no mmɔ roulette din, ɛfiri sɛ na ɛmmaa ase. Wɔbisa sɛ: agorɔfoɔ mmienu hia nkyerɛnneɛ mmiɛnsa na wɔadi sika kuo bi so nkonim; wɔgyina 2–1; ɛkwan bɛn so na ɛsɛ sɛ wɔkyɛ sika no? Pascal mmuaeɛ no de deɛ ɛnnɛ yɛfrɛ no conditional expectation ne nkyerɛkyerɛmu a ɛsan ba ne ho so a ɛsiane kɔ akwan a agorɔ no betumi afa so nyinaa mu na edi dwuma. Huygens kenkanee nkrataa no na wɔ 1657 mu ɔtintim nwoma a edi kan a ɛkyerɛkyerɛ deɛ wɔhwɛ kwan ho. Asɛmfua “expectation” no yɛ ne deɛ.
Pascal ne Fermat bua nkyekyɛmu asɛmmisa no: boɔ a wɔhwɛ kwan sɛ gyinabea bi boɔ a ɛfata.
Huygens, De Ratiociniis in Ludo Aleae: nkyerɛkyerɛmu a edi kan a wɔtintimii a ɛfa deɛ wɔhwɛ kwan ho.
Jakob Bernoulli, Ars Conjectandi: dodoɔ kɛseɛ mmara.
Wɔkyerɛkyerɛ roulette mu wɔ Paris. Akatua biara yɛ 36/n − 1: EV = −1/37 (anaa −2/38).
Pearson chi-square sɔhwɛ, a ɔde roulette kyinhyia kyerɛɛ.
Deɛ ɛwɔ soro yi nyinaa, wɔ saa wɛbsaet yi so, wɔ browser mu.
Bɛt kɛseɛ no
Pascal nkyerɛkyerɛmu a agye din sene biara a ɛfa bɛt ho no, ɛnfa roulette ho na mmom ɛfa Onyankopɔn ho: “bɛt” a ɛwɔ Pensées mu a ɛde gyidie to hɔ sɛ bɛt a n'akatua nni awieeɛ. Ɛyɛ boɔ a wɔhwɛ kwan ho nkyerɛkyerɛmu, na ɛhɔ na obiara de gyinaeɛ ho nimdeɛ (decision theory) dii dwuma kan de kyerɛɛ biribi. Roulette agorɔfoɔ a wɔbɔ Pascal din wɔ ntwahonan no ho no, wɔbɔ Pascal a ɛnyɛ no din; deɛ ɛho hia ne deɛ ɔkyerɛɛ sɛdeɛ wɔbu sika agorɔ bi boɔ no.
Nwanwa a ɛwɔ mu
Sɛ Pascal na ɔyɛɛ roulette ntwahonan a edi kan anaa ɛnyɛ ɔno a, agorɔ no yɛ ne nokorɛ adwuma no ho nhwɛsoɔ pa: afidie bi a ɛfiri onipa a ɔkyerɛɛ sɛ worentumi nnya biribi kwa (afidie a ɛkɔ so daa nyɛ adwuma; deɛ wɔhwɛ kwan no nsesa) hɔ, a wɔde kyerɛ saa asɛm korɔ no ara agorɔfoɔ ɔpepem kakra afe biara.
Nsɛmmisa
Ɔne sika agorɔfoɔ nantee wɔ Paris wɔ 1650 mfeɛ no mfiase, na saa kwan no so na nkyekyɛmu asɛmmisa no duruu ne nkyɛn denam Chevalier de Méré so. Nkrataa biara nkyerɛ sɛ ɔde sika dii agorɔ ankasa.
Ɛfiri sɛ ɛyɛ asɛm a ɛyɛ dɛ na afeha a ɛtɔ so 19 kasino ho dawurubɔfoɔ ani gyee ho. Sɛ woka bio a, kyerɛ ne fiase wɔ ase.
Serew kakra

Ɔkyerɛɛ sɛ worentumi nnya biribi kwa. Afei obi sii kasino wɔ so.
Nsɛm fibea
- Pascal, B. & Fermat, P. Correspondence on the problem of points.
- Huygens, C. De Ratiociniis in Ludo Aleae.
- Kavanagh, T. M. Dice, Cards, Wheels: A Different History of French Culture.